رسانه ­ها، افراد، ابزار یا موقعیت­هایی هستند که به وسیله آن­ها پیام ایجاد و یا دریافت می‌شود. سواد سلامت(Health Literacy) میزان توانایی افراد در کسب و درک اطلاعات مورد نیاز سلامت است به طوری که افراد بتوانند در مورد مسائل مربوط به سلامتی خود مشارکت داشته و تصمیم درستی اتخاذ نمایید.

به زبان ساده ­­تر یعنی اینکه بتوانیم از آموخته ­های مفاهیم سلامت در راستای خودمراقبتی و ارتقای سلامت خود استفاده نماییم. بخش مهم‌ و اصلی سواد سلامت به این موضوع اشاره دارد که «چگونه زندگی کنیم که سالم­­تر بمانیم؟

سواد سلامت دیجیتالی، توانایی جستجو، یافتن، درک و ارزیابی اطلاعات بهداشتی مبتنی بر فضای دیجیتال (اینترنت) می­ باشد، در حال حاضر بیشتر افراد، اطلاعات مربوط به بیماری و سلامتی را از طریق اینترنت دریافت می­کنند. بنابراین لزوم ایجاد بسترهای اینترنتی که عاری از اطلاعات غیرعلمی و به خصوص در ارتباط با شایعات باشد، از اهمیت بسزایی برخوردار است. 

حجم بالای اطلاعات و پیچیدگی محتواها در فضای حقیقی و مجازی جامعه، مانع بزرگی در واکنش سریع و صحیح اعضای جامعه محسوب می­شود و موجب سردرگمی در انتخاب پیام‌های صحیح و حتی برداشت نا­صحیح از آن می ­گردد.

بنابراین نقش آموزش مراکز و سایت ­های مورد تایید مجموعه وزارت بهداشت و دانشگاه­های علوم پزشکی که منابع علمی وصحیح انتشار پیام ­های مرتبط با بهدا­شت وسلامتی هستند بسیار مهم است، موضوع مهم علاوه بر آموزش‌های پایه، آموزش تشخیص پیام­های صحیح و تحلیل اطلاعاتی است که فرد از طرق مختلف به دست می­آورد.

 با توجه به اینکه اینترنت بیشترین منبع کسب اطلاعات سلامت است و ابزارهای دسترسی به آن به وفور و در اشکال مختلف از جمله گوشی­ های تلفن هوشمند در دسترس عموم مردم می­باشد، مردم همواره با اخبار یا مطالبی رو به رو می­ شوند که گاهی نسبت به اعتبار، درستی و وثوق آن­ها دچار تردید می‌گردند و گاهی کاملا تحت تأثیر آن قرارگرفته و آن مطلب را می‌پذیرند. یا به سرعت باور کرده و بلافاصله آن را برای دوستان، آشنایان و گروه‌های مختلفی که عضو آن هستند، می ­فرستند. این در حالی است که در بسیاری از اوقات با دیدن و خواندن آن­ها یکی از اولین سوال‌هایی که به ذهن می‌رسد، این است که اگر واقعا این خبر درست است چرا تاکنون صحبتی رسمی درباره­اش نشده و یک منبع رسمی از آن چیزی نگفته است؟ یا مثلا چطور ممکن است چنین چیزی وجود داشته و مردم یا مسئولان نسبت به آن بی‌خبر بوده‌اند یا واکنشی نشان نداده‌اند و یا.... پرسش‌هایی از این دست که متناسب با محتوای مطلبی است که می‌خوانیم، نشان‌دهنده تلاش منطقی ذهن برای واکاوی و بررسی طبیعی موضوع است، تلاشی که گاه آگاهانه یا ناخودآگاه از سوی برخی از ما سرکوب می‌شود و متأسفانه نتایج خوبی در پی ندارد.

چگونه خبر درست را از خبر جعلی تشخیص دهیم :

1. -    خبر را چه کسی نوشته است ؟ 
2. -    خبر چه چیزی می­خواهد بگوید ؟
3. -    خبر چه زمانی منتشر شده است ؟
4. -    خبر درکجا منتشر شده است ؟
5. -    از خواندن خبر چه احساسی به شما دست می­دهد ؟  

خبر ساختگی مثل همه‌ی تبلیغات برای برانگیختن احساس شما طراحی شده است. پس اگر با خواندن خبری بسیار ناراحت شدید، درنگ کنید و نفس عمیقی بکشید. ادعایی که در خبر وجود دارد را دست کم در سه خبرگزاری و یا رسانه‌ی معتبر تحقیق کنید و سپس تصمیم بگیرید که خبر را ساختگی یا واقعی به حساب آورید. سواد رسانه­ای خود را افزایش دهید، عادت بازارسال کردن مطالبی که به دستتان می­رسد را به حداقل ممکن برسانید و اگر حوصله ارزیابی مطلبی را ندارید چرخه­ی اخبار نامعتبر را با باز ارسال نکردن آن خبر قطع کنید.

نشانی وبسایت وزارت بهداشت جهت دریافت اطلاعات:

• https://behdasht.gov.ir/                                         

                                                                                     نرگس باباخانی

                                                                            کارشناس سلامت میانسالان

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان