سلامت از حقوق اولیه انسانی است و برخوردار بودن از نعمت سلامتی برای همه افراد موضوعی مهم است. سازمان جهانی بهداشت برای انسان سه بعد سلامت را بر می­شمرد که شامل بعد جسمی، روانی و اجتماعی است و بر این نکته که هیچ یک از ابعاد بر دیگری ارجحیت ندارد، تاکیدکرده است. بنابراین برای دسترسی به سلامت کامل، تنها سلامت جسمی و روانی کافی نیست. بلکه از آنجا که انسان در محیطی جمعی زندگی می کند، سلامت اجتماعی نیز ضروری است. یعنی عملکرد انسان در روابط اجتماعی نیز به عنوان یک معیار سلامت فرد اهمیت دارد. در این راستا سلامت زنان بویژه در بعد اجتماعی یک مساله حیاتی است. سلامت زنان به تعاملات پیچیده بیولوژیک، رفتار بهداشتی، زمینه تاریخی، اجتماعی و سیاسی زندگی آنان بستگی دارد. زنانی که از سلامت اجتماعی برخوردارند با موفقیت بیشتری می­توانند با چالش­های ناشی از نقش­های اجتماعی کنار بیایند و مشارکت بیشتری در فعالیت­های جمعی دارند. مطالعات نشان داده است وضعیت شغلی برای سلامت اجتماعی زنان مهم­تر از مردان است و زنانی که شغل پایین­تری داشتند سلامت اجتماعی کمتری نسبت به مردانی با همان جایگاه شغلی دارند. به عبارتی با بالا رفتن جایگاه شغلی، مشارکت و انسجام اجتماعی (احساس تعلق به جامعه) در زنان بیش از مردان افزایش می­یابد. همچنین احساس امنیت اجتماعی (حریم افراد در ارتباط با سایر افراد، جامعه و سازمان­ها) و ابعاد آن بر سلامت اجتماعی زنان تاثیر مثبتی دارد. همچنین گرایشات دینی و پایبندی آنان به اصول و اعتقادات موجب افزایش سلامت اجتماعی آنان می­شود، به طوری که در جامعه­ای با فرهنگ و اعتقادات مشترک، همبستگی و نظم اجتماعی عینیت بیشتری می­یابد و این عاملی است که موجب برقراری نظام اخلاقی، ارزش­ها و هنجارهای مشترک شده، هرج و مرج کاهش یافته و به تبع آن امنیت و ثبات اجتماعی برقرار گشته، جرم و ناهنجاری کم­تر می­شود.  به طور کلی به دنبال افزایش همبستگی و انسجام در جامعه در زمینه برای خودشکوفایی و مشارکت هرچه بیشتر زنان در اجتماع فراهم شده، موجب ارتقاء سلامت اجتماعی زنان  در جامعه می­شود. همچنین میزان سلامت اجتماعی در زنان متاهل بیش از زنان مجرد است که می­تواند به دلیل برخورداری از حمایت­های عاطفی، اجتماعی و ایجاد تعهد به خانواده باشد. با توجه به مطالب پیشگفت، گرچه مسائل و مشکلات بهداشتی در هر دو جنس دارای اهمیت است اما توجه به سلامت زنان و دختران اهمیت بیشتری دارد، چرا که به لحاظ جنسیت و به تبع آن مسئولیت و ایفای نقش مورد انتظار در جامعه، دارای شرایط خاصی هستند. دختران امروز مادران فردا هستند و به واسطه این شرایط نقش کلیدی در وضعیت بهداشت و سلامت خود، خانواده و جامعه دارند. به طور خلاصه زنان محور اصلی سلامت، پویایی و اعتلای خانواده و جامعه هستند و لازمست توجه ویژه­ای به سلامت این گروه از جامعه داشته باشیم. باید عوامل آسیب­زای زنان را کم کرده، بستر مناسب برای فعالیت­های خارج از منزل در کنار وظایف خانوادگی آنان ایجاد کرد. همچنین امکانات رفاهی اجتماعی برای رفع خستگی و  پیشگیری از فرسودگی زودرس آنان باید فراهم شود. در این بین آموزش خانواده­ها و همسران در راستای همدلی و همراهی بیشتر با زنان می­تواند به تامین سلامت آنان کمک کند.

 

                                                                                                        مدیریت سلامت جمعیت و خانواده

با استناد به مقالات مندرج در فصلنامه پژوهش­های جامعه­شناسی معاصر