به گزارش روابط عمومی حوزه معاونت بهداشتی، روزه باعث غلبه گرما وخشکی در بدن می‌شود و در واقع خلط صفرا را افزون می‌کند. این حرارت ایجاد شده، به تدریج در تمام عروق و منافذ بدن رسوب کرده اخلاط غلیظ و فاسد را سوزانده دفع می‌کند. روزه‌داری اگر با شرایط آن همراه باشد بدن را پاکیزه و سبک می‌کند و حتی اثری عمیق‌تر از انواع درمانهای پاک کننده مانند حجامت، فصدکردن و خوردن مسهلات و... دارد.

*روزه‌داری ریاضت جسم و روان است باعث تقویت هردو بعد جسمانی و روانی می‌شود.

*مهمترین دلیل احساس گرسنگی بیش از حد در طول روز، پرخوری سحر است. در واقع ما از ترس گرسنگی پرخوری می‌کنیم بهتر است به هنگام صرف سحری رعایت اعتدال را بنمائیم.

* استفاده از خوراکی‌هایی مانند عسل، آب عسل، انواع مغزها، جوانه‌ها، برگه‌ها، خشکبار خام، زیتون و خرما به ویژه در وعده سحر به کاهش ضعف و گرسنگی طول روز کمک می‌کند.

در این میان آب عسل جایگاه ویژه‌ای دارد. ( مقدار دلخواهی از عسل را در آب حل کنید سپس مقداری آب لیمو ترش تازه به آن اضافه کنید و پس از خنک شدن آن در یخچال (و نه خنک کردن آن با یخ) این نوشیدنی گورا را به آرامی جرعه جرعه میل کنید.

پیشنهاد چند غذا برای سحری

الف: مویز+ بادام شیرین + فندق

ابتدا مویز‌ها را از هسته پاک کنید و سپس به همراه بادام درختی تازه مغز شده و فندق به عنوان سحری صرف کنید خوب جویدن بادام در این غذا اهمیت زیادی دارد.

ب: ارده کنجد + شیره انگور

ج: جوانه تازه گندم+ مغز بادام خام + شربت عسل + انواع میوه فصل

د: خورشت‌های آبکی از جمله قیمه و قورمه سبزی ( که با گوشت تازه گوسفندی تهیه شده باشند)

غذا را خوب بجوید تا هم زودتر سیر شوید وهم هضم و جذب آن کامل‌تر شود.*

*درصورت امکان در طول روز چند دقیقه بخوابید( خواب قیلوله)

*گذشته از قیلوله، برخلاف تصور عامه، زیاد خوابیدن. پس از اذان صبح یا در طول روز نه تنها کمکی به کم شدن ضعف روزه دار نخواهد کرد بلکه آن را تشدید خواهد نمود.

*درخوردن افطار، افراط نکنید تا به هنگام سحر، اشتهای کافی داشته باشید.

*یکی از عادات غلط ما، خوردن شام پس از صرف افطاری است که به علت سنگینی معده وعدم هضم غذا اشتهای خوردن سحری را کاهش می دهد. بنابراین خوردن افطاری ( شام )را به یک وعده محدود کنید.

*بهترین گوشت برای مصرف معمول، گوشت گوسفند است. اگر تشنگی طول روز آزارتان می‌دهد، خوردن گوشتهای چربی دار به کاهش ضعف شما کمک می‌کند.

*مصرف گوشت‌های سرد مزاج مانند مرغ‌های پرورشی - ماهی و گاو عملاً ضعف بدنی روزه‌دار را افزایش می‌دهند.

*مصرف برنج یکی از شایع‌ترین دلایل ایجاد ضعف در روزه‌داران است. لذا معده خود را با برنج پر نکنید و در صورت لزوم برنج را همراه سبوس مصرف کنید.

*وجود فیبر در غذا باعث می‌شود که روند هضم و آزاد شدن انرژی مواد غذایی به تدریج انجام شودپیشنهاد می‌شود از نان سبوس‌دار و یا خود سبوس خیسانده شده در غذا‌ها استفاده کنید.

*مصرف دوغ وماست ضعف طول روز را افزایش می دهند آن را به حداقل برسانید.

*حمام سنگین در طول روزباعث ضعف می شود اما استحمام سبک در طول روز برای رفع تشنگی مفید است

*خون گیری درماه مبارک ( خون دادن، حجامت، فصد زالو انداختن، قمه‌زنی و......) باعث ازدیاد ضعف می‌شود حتی المقدرو اجتناب کنید.

*پرخوری در سحر یکی از عوامل تشنگی زیاد در طول روز است . پس کم بخورید تا تشنه نشوید.

*یکی از بهترین روشها برای کم کردن تشنگی، استفاده از خوراکی هایی است که طبع خنک یا سردی دارند وبه اصطلاح حرارت کبدرا فرو می نشانند مانند شربت خاکشیر

*کسانی که طبع بسیار گرم دارند می‌توانند به هنگام سحر، کمی آبغوره- یا سرکه را با آب مخلوط نموده و میل کنند.( به ویژه پس از خوردن غذاهای چرب)

*یک روش دیگر این است که عرق کاسنی و شاهتره را به نسبت مساوی مخلوط کنید و در یخچال گذاشته در فاصله افطار تا سحر به جای آب خوردن مصرف کنید.

*استفاده از میوه‌های آبدار و خنک مثل هندوانه خیار، هلو، آلبالو و... و غذاهای لعاب دار مانند کدو، شیر و فرنی و سبزی هایی مثل کاهو وخرفه هم به کاهش تشنگی کمک می‌کند.

*درصورتی که اهل چای هستید چای کمرنگ مصرف کنید چرا که چای باعث افزایش ادرار وکاهش مایعات بدن می‌شود. درصورتی که اهل دم نوش هستید دمنوشهای با طبع سرد و یا معتدل مصرف کنید واز دم نوش‌های گرم مانند نعناع، بابونه، اسطوخودوس و ... پرهیز کنید.

*استفاده از ماء الشعیر طبی، شربت لیمو، شربت نارنج یا بالنگ، سکنجبین، تخم خرفه، شربت سماق، شربت آبغوره +رب انار در کاهش عوارض روزه‌داری کمک خواهد کرد.

درخوردن افطار چه نکاتی را باید رعایت کرد؟

1-شروع افطار با آب ولرم انجام دهید چرا که با توجه به حرارت زیاد معده در پایان چندین ساعت گرسنگی و تشنگی، شروع افطار با آب سرد بسار مضر وحتی خطرناک است.

2- به جای شیرینی‌ها ( قند، زولبیا، بامیه و....) از خرما، کشمش و عسل استفاده کنید.

3- با شروع افطار مقدار زیادی آب ننوشید. چرا که نه تنها کمکی به رفع عطش نمی‌کند بلکه باعث دل درد و سرد شروع معده نیز می‌شود.

4- از پرخوری و درهم خوری و نیز عجله در خوردن پرهیز کنید.

5- اگر عادت به خوردن شام دارید، افطار را بسیار سبک میل کرده تا وعده شام حداقل یکساعت به معده استراحت دهید.

6- غذای افطار باید هضم و جذب آسانی داشته باشد، تا به هنگام سحر، بدن برای دریافت وعده جدید آماده باشد.

7-آش رشته غذای مناسبی برای افطار نیست چرا که خون غلیظ تولید می‌کند.

8- از افطار تا سحر از انواع میوه استفاده کنید.

9- بهتر است نیم ساعت قبل از خواب ازخوردن وآشامیدن دست بکشید.

10- مصرف دم نوش گل گاوزبان+ لیمو+ گلاب یا نوشیدن یک چهارم استکان گلاب برای داشتن خواب عمیق مناسب است

11- قبل از شروع سحری آب نخورید اگر احساس نیاز به آب می‌کنید، مصرف نصف لیوان آب جوشیده ولرم یا مخلوط مساوی عرق کاسنی و شاهتره مناسب است.

12- بعد از مصرف سحری تا پیش از هضم غذا نخوابید، خوابیدن بلافاصله بعد از غذا خوردن باعث می شود خواب خوب و راحتی نداشته، غذای شما نیز به خوبی هضم نشود.

13- بیدار ماندن از افطار تا سحر موجب خشکی بدن به ویژه مغز شده بدن را ضعیف می‌کند و خواب روز اصلاً جایگزین مناسبی برای خواب شب نیست.

14- حتما وعده سحری خورده شود، سحری خوردن را فدای خوابتان نکنید. روزه گرفتن بدون سحری می‌تواند به نوعی به خود هضمی بدن منجر شود و بیماری‌های متعددی در پی داشته باشد.

15- حداقل نیم ساعت بعد از اذان صبح نخوابید تا معده مراحل هضم را شروع کند.

بوی بد دهان

* به علت خالی بودن معده از غذا در ساعات طولانی، بوی نامطبوعی از دهان روزه‌دار استشمام می شود بهتر است فاصله خودرا با شخص مقابل حفظ کنید. اما بارعایت این نکات می‌توان بوی دهان را کاهش داد:

1- قبل از سحری خوردن سه قاشق ترنجبین را در یک لیوان گلاب که به حد جوش رسیده باشد مخلوط کرد. با عسل شیرین میل کنید و تا حداقل 15 دقیقه چیزی نخورید.

2- بعد از سحری خوردن یک استکان عرق نعناع را با یک استکان گلاب مخلوط نموده حرارت دهید تا به حد جوش برسد سپس با یک قاشق غذاخوری بارهنگ، مخلوط و با عسل شیرین کرده و میل کنید.

3- در وقت افطار بعد از بازکردن افطار با آب گرم و خرما، یک لیوان گلاب را به حد جوش رسانده با 3 قاشق غذا خوری خاکشیر مخلوط کرده و نیم گرم بیاشامید.

4- موقع خواب نصف لیوان آب انار یا آب گلابی بنوشید.

5- برای درمان بوی بد دهان ناشی از مسائلی مانند سینوزیت، مشکلات لثه، دندانها و ... به پزشک مراجعه نمائید.

یبوست:

بسیاری از افراد در ماه رمضان دچار یبوست می شوند ویا یبوست آنها تشدید می گردد و ممکن است باعث عوارضی مثل کسالت، بی‌اشتهایی، کاهش تمرکز، کج خلقی، خونریزی یا درد مقعد شود.

بنابراین با انجام این توصیه‌ها می‌توان از میزان از این عوارض یبوست بکاهیم:

1-مصرف کمتر غذاهای یابس( مثل برنج، ماکارونی، موز، لبنیات و....)

2-خوب جویدن غذا، صرف غذا در آرامش

3- مصرف کافی انواع میوه و سبزی

4- پرهیز از مصرف غذاهای اماده و بسته بندی شده

5- ورزش و فعالیت متعادل

6- مصرف خاکشیر با آب جوش، انواع برگه‌های خیسانده مثل برگه هلو و قیسی

7-آلوی خیس کرده یا انجیر خیس کرده به کاهش یبوست کمک می‌کند اما آلو باعث نفغ می‌شود.

8- خیساندن بذرهای مختلف مثل بارهنگ، اسپرزه، تخم شربتی و ...

9- استفاده از غذاهای آبکی

10- استفاده از روغن‌هایی مانند روغن بادام شیرین و روغن زیتون

چند نکته:

*کاهش دید چشم و نیز خواب رفتن دست و پا در طول روزه‌داری امری طبیعی است و جای نگرانی ندارد.

*سعی کنید دو وعده غذا خوردن ( یعنی حذف وعده نهار) را بعد از ماه رمضان هم ادامه دهید. قرآن در مورد اهل بهشت می‌فرمائید ( ولهم رزقهم فیها بکره وعشیا) سوره مریم آیه 62

*مصرف زیاد گوشت گاو و گوساله به ویژه غیر تازه آن سبب ایجاد بیماری‌های سوداوی مانند افسردگی سرطان، بواسیر و بدی رنگ پوست می‌شود.

*زیاد نوشیدن شیر ( گاو) در افراد دارای مزاج سرد و تر یا معده‌های سرد و تر موجب بروز مشکلات گوارشی چون نفخ، ترش‌کردن، سنگینی معده و قارقور روده‌ها می‌شود.

بهتر است این افراد شیر را با عسل و گلاب میل نمایند.

*خوب است عموم افراد جامعه سیب زمینی را در مقدار کم مصرف نمایند و در کنار غذاهایی که دارای سیب زمینی هستند از دارچین، زنجبیل و آویشن استفاده کرد.

خوردن سیب زمینی سرخ کرده یا چیپس اصلاً توصیه نمی‌شود.

*برای کسانی که نفخ و سنگینی معده همراه با زبان باردار سفید ومرطوب دارند توصیه می‌شود در زمان بیدار شدن برای سحری یک استکان چای همراه با کمی دارچین یا هل بنوشند زیرا این کار باعث پاک شدن مواد لزج وچسبیده به سطح مخاط معده و بهبود هضم وعده سحری می‌شود.

*یک افطار ی دلچسپ: از نیم ساعت پیش از افطار، از هریک از چهار مغز بادام، گردو فندق و پسته، یک قاشق مربا‌خوری را نیم کوب کرده، در یک لیوان شیر داغ خیسانیده، مخلوط را با کمی شکر یا عسل یا دو عدد خرما شیرین کرده و قاشق قاشق با کمی نان برشته میل کنید این معجون به تنهایی یک غذای کامل است.

*اقسام کلم طبیعت گرم و خشک دارند و در مصرف زیاد و دراز مدت موجب سرد مزاج سوداوی( سرد وخشک) می‌شوند بهتر است کلم را با گوشت گوسفند و روغن بادام و خردل بپزیم و به همراه ان کمی سکنجبین میل کنیم.

*ریباس ( ریواس) سرد وخشک است، نشاط‌آور و مقوی معده و کبد گرم بوده سبب تحریک اشتها و مانع استفراغ و تشنگی می‌شود: صاف‌کننده خون است و برای درمان انواع یرقان مفید است.





مدیریت طب سنتی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی همدان