تغذیه با شیر مادر یک عامل کلیدی برای بقا و سلامتی مادران و شیرخواران است و به سادگی بهترین شروع زندگی را برای آنان

رقم می زند.

ترویج تغذیه با شیرمادر امروزه به عنوان راهبردی برای توسعه پایدار و یک جزء از اقدام جهانی برای پایان دادن به سوء تغذیه است، افزایش میزان های تغذیه انحصاری با شیرمادر و تداوم شیردهی فقط می تواند با هماهنگی و همکاری در تمام بخش ها و نسل ها حاصل شود.

تحقیقات نشاندهنده فواید بی نظیر تغذیه با شیرمادر بر رشد و تکامل مطلوب کودکان و سلامتی جامعه می باشد .تغذیه انحصاری با شیرمادر برای 6 ماه اول عمر فواید بی نظیر شیرمادر را به شیرخواران و مادران اعطاء می کند.

 

**فواید تغذیه با شیرمادر جهت مادر و کودک: 

تغذیه با شیر مادر برای رشد و تکامل شیرخوار حیاتی است. همچنین نتایج مهمی برای سلامت مادران دارد.

توصیه سازمان جهانی بهداشت و یونیسف عبارت است از:

1) شروع تغذیه از پستان در ساعت اول زندگی

2) تغذیه انحصاری با شیر مادر به مدت  ۶ماه روش مطلوب تغذیه شیرخواران است. 

 

** تغذیه انحصاری با شیر مادر یعنی:

• شیرخوار شیرمادر را بدون هیچ نوع غذا یا نوشیدنی حتی آب دریافت کند .

• تغذیه با شیر مادر بطور مکرر برحسب میل و تقاضای شیرخوار

• عدم استفاده از بطری ، سرشیشه ، گول زنک

• بعد از  ۶ماهگی ، تداوم تغذیه با شیر مادر تا دو سال به همراه غذای کمکی 

 

کودکانی که با شیر مادر تغذیه می شوند دارای ضریب هوشی بالاتر، تکلم روان تر، ارتباط عاطفی قوی تر با مادر و تربیت پذیری بهتر هستند. در کودکانی که با شیر مادر تغذیه شده اند بیماری های اسهالی، عفونت های تنفسی، عفونت ادراری، آلرژی و آسم، پوسیدگی دندان، سوء تغذیه و چاقی، بیماری های بدخیم و سرطان کمتر دیده می شود.

 ترکیب شیر مادرانی که نوزاد نارس دارند با بقیه مادران متفاوت است. بهترین تغذیه برای نوزادان نارس، شیر مادر خودشان است که باعث تقویت سیستم ایمنی بدن آن ها می شود و این نوزادان زودتر از بیمارستان مرخص می شوند و در سنین بزرگسالی نیز از ضریب هوشی بالاتری برخوردار هستند.

تغذیه با شیر مادر یک غذای طبیعی و تجدید پذیر است که بدون آلودگی، بسته بندی و مواد زاید، تولید و ارائه می شود.

ترکیب شیر مادر بر حسب سن شیرخوار و تغییر نیازهای او و حتی در هر وعده، تغییر می کند. در هنگام بیماری مادر ترکیب شیر مادر تغییر کرده و به دفاع کودک علیه بیماری ها کمک می کند.

در مادرانی که شیرخوارشان را با شیر خود تغذیه می کنند سرطان های پستان، تخمدان، دهانه رحم و نیز پوکی استخوان، سنگ کیسه صفرا، دیابت و بیماری های قلبی و عروقی کمتر است.

 

**تغذیه با شیرمادر در کتب آسمانی:

 در قرآن کریم و کتب آسمانی ادیان الهی در مورد تغذیه با شیر مادر تاکید شده است. مدت زمان تغذیه با شیر مادر 2 سال (حداقل 21 ماه) تعیین گردیده و در برخی احادیث اسلامی نیز شیردادن کمتر از 21 ماه، ستم به کودک محسوب می شود.

 

**نشانه های کفایت شیرمادر:

بهترین راه جهت اطمینان از کافی بودن شیر مادر، افزایش وزن شیرخوار است . نوزادان در روزهای اول تولد ممکن است ۷ تا ۱۰ درصد وزن تولدشان را از دست بدهند. اگر این کاهش وزن، بدون علائم کم آبی و بیماری نوزاد باشد و نوزاد به خوبی شیر دریافت کند طبیعی است و معمولا تا ۱۰ الی ۱۴ روزگی به وزن بدو تولد خود خواهد رسید.

شیرخواران در ۲ الی ۳ ماهگی بیشترین وزن گیری را داشته و از آن به بعد رشد شیرخواران آهسته¬تر خواهد شد. شیرخواران تا پایان پنج ماهگی به دو برابر و تا یکسالگی به سه برابر وزن بدو تولد خود خواهند رسید.

دفعات دفع ادرار و مدفوع نوزادان در روز اول حداقل یکبار یا بیشتر، در روز دوم حداقل دو بار یا بیشتر و روز سوم حداقل سه بار یا بیشتر خواهد بود. از روز پنجم به بعد ۶ تا ۸ بار دفع ادرار و مدفوع در روز، نشان دهنده کافی بودن شیر مادر است. از یک ماهگی به بعد شیرخوار ممکن است هر دو تا سه روز، دفع مدفوع داشته باشد.

 

**حمایت از مادران در دوران شیردهی:

همه اقشار جامعه از جمله خانواده، همسر، دوستان، پرسنل بهداشتی درمانی، مدیران و قانون گذاران در حمایت از مادران شیرده نقش دارند. اعضای خانواده می توانند مادر رادر انجام کارها و مراقبت از کودکان دیگر کمک کنند و در تشویق مادر به شیردهی نقش مهمی داشته باشند.

در سطح جامعه می توان با ایجاد فضاهای حمایتی نظیر اتاق تغذیه با شیرمادر در فرودگاه ها، ترمینال ها، مکان های عمومی و پارک ها از مادران شیرده حمایت کرد تا بتوانند با آرامش به کودک خود شیردهند.

با انجام شیردهی سلامت مادر، کودک و خانواده تامین می شود که در نهایت فواید آن به جامعه، سیستم سلامت و بیمه ها 

منتقل خواهد شد.  

                       دکترشهلا نوری-  مدیر سلامت جمعیت ، خانواده و مدارس  معاونت بهداشتی دانشگاه