دکتر محمد به نشان با بیان اهمیت تمرکز بر مراقبت‌های خانواده‌محور برای سالمندان افزود: با توجه به افزایش جمعیت سالمند، دانشگاه بر ارتقاء کیفیت زندگی سالمندان از طریق مراقبت‌های خانواده‌محور تأکید دارد.

وی اضافه کرد: ادغام برنامه سبک زندگی سالم بر اساس آموزه های طب ایرانی در نظام شبکه، آموزش سبک زندگی ایرانی و تکمیل شناسنامه سبک زندگی نیز جزو برنامه ها علوم پزشکی همدان است.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان با بیان اینکه حمایت از گروه‌های جهادی برای ارائه خدمات بهداشتی صورت گرفته است افزود: دانشگاه با حمایت از گروه‌های جهادی، خدمات بهداشتی و درمانی را به مناطق حاشیه‌نشین و محروم ارائه می‌دهد.

دکتر به نشان گفت: همچنین در راستای اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، دانشگاه علوم پزشکی همدان با اجرای اقدامات مختلف، از جمله آموزش و مشاوره، در راستای سیاست‌های جمعیتی کشور فعالیت می‌کند که مهمترین برنامه ها برگزاری همایش ها، کمپین ها و دوره های آموزشی و توجیهی برای کارشناسان ستادی استان و شهرستان ها، برگزاری دوره های آموزشی جامع هادیان زندگی برای مراقبان سلامت و بهورزان، انجام مصاحبه با خبرنگاران در خصوص چالش‌های جمعیت استان بوده است.

**برنامه عملیاتی برنامه جوانی جمعیت تدوین شد

وی بیان کرد: در راستای اجرای دستورالعمل های ابلاغی مرتبط با ماده های قانونی، علوم پزشکی همدان اقدام به تهیه و چاپ رسانه های آموزشی مرتبط با جوانی جمعیت، شناسایی و ارجاع زوجین نابارور به مراکز درمان ناباروری و اطلاع رسانی پوشش بیمه ناباروری به گروه های هدف، انجام مشاوره های فرزندآوری برای زنان واجد شرایط فرزندآوری در همه مراکز خدمات جامع، پایگاههای سلامت و خانه های بهداشت، آموزش زوجین در آستانه ازدواج در کلاس های آموزش هنگام ازدواج کرده است.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان ادامه داد: هماهنگی های درون بخشی و برون بخشی برای اجرایی سازی قانون جوانی جمعیت، برگزاری کارگروه پیشگیری از سقط عمدی در دانشگاه، فضاسازی تبلیغاتی در برنامه جوانی جمعیت در سطح شهر و روستا با همکاری دهیاری و شهرداری ها، برگزاری کارگاههای توجیهی برای تربیت کنشگران جمعیت، برگزاری همایش ها و کمپین ها در راستای تبیین موضوع جوانی جمعیت و حمایت از خانواده، راه اندازی مهدکودک در مراکز بهداشت شهرستان های تابعه و افتتاح و رونمایی از وب‌ سایت جوانی جمعیـت در دانشـگاه (javani.umsha.ac.ir)، راه اندازی مراکز درمان ناباروری سطح ۲ در همدان و ملایر و برگزاری کلاس های آمادگی زایمان در بخش بهداشت و درمان صورت گرفته است.

**چالش های جمعیتی در حوزه سلامت

به نشان تصریح کرد: استان همدان با چالش‌های جمعیتی نظیر کاهش نرخ باروری و افزایش جمعیت سالمندان مواجه است، که تأثیرات منفی بر حوزه سلامت و خدمات بهداشتی و درمانی دارد.

وی افزود: برای مقابله با این چالش‌ها، اتخاذ سیاست‌های حمایتی برای افزایش نرخ باروری، جذب و آموزش نیروی انسانی در حوزه سلامت، و توسعه زیرساخت‌های بهداشتی و درمانی ضروری است.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان اضافه کرد: افزایش جمعیت سالمندان، نیاز به خدمات بهداشتی و درمانی خاص این گروه سنی را افزایش می دهد.

به نشان ادامه داد: این موضوع فشار مضاعفی بر سیستم بهداشت و درمان استان وارد می کند و نیاز به توسعه زیرساخت‌ها و خدمات تخصصی برای سالمندان را ضروری می سازد

**اولویت‌های سیاست‌گذاری جمعیتی در همدان

وی گفت: تقویت نظام حمایت از خانواده و فرزندآوری با ایجاد مشوق‌های مالی، بیمه‌ای، مسکن و شغلی برای خانواده‌ها، به‌ویژه زوج‌های جوان، به عنوان پایه‌ای‌ترین راهکار افزایش نرخ باروری در استان ضروری است.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان افزود: ارتقای خدمات سلامت باروری در مناطق محروم، توسعه عدالت در دسترسی به خدمات بهداشتی و آموزشی در حوزه سلامت باروری، به خصوص در روستاها و مناطق کم‌برخوردار، یکی از اولویت‌های راهبردی استان باید باشد.

به نشان با بیان اینکه باید برای سالمندی جمعیت آماده شد، اظهار کرد: با توجه به روند پیرشدن جمعیت استان، لازم است خدمات سلامت و رفاه سالمندان از جمله مراقبت‌های بلندمدت، توان‌بخشی و خدمات روانی از هم‌اکنون توسعه یابد.

وی گفت: آموزش و فرهنگ‌سازی مستمر از دیگر پیشنهادها است که در این راستا بهره‌گیری از آموزش‌های رسمی در مدارس، دانشگاه‌ها و رسانه‌ها برای ترویج فرهنگ فرزندآوری، ازدواج بهنگام، مسئولیت‌پذیری خانواده و سبک زندگی سالم ضروری است.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان تاکید کرد: ایجاد فرصت های شغلی برای پیشگیری از مهاجرت های جوانان و حفظ جمعیت موجود می تواند از راهکارهای اساسی در پایداری جمعیتی در روستاها و شهرها باشد.

به نشان به ارائه پیشنهادهایی در راستای بهبود شاخص های جمعیتی پرداخت و گفت: اجرایی سازی کامل مفاد قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت توسط همه دستگاه های اجرایی متولی، حساس سازی مدیران و صاحبنظران در جهت جوانی جمعیت و فرزندآوری، اصلاح نگرش خانواده ها در خصوص مساله فرزندآوری، ارتقای آگاهی عموم جامعه در خصوص معایب بی فرزندی و تک فرزندی در خانواده و جامعه، ارتقای آگاهی عموم جامعه در خصوص عوارض پزشکی و احکام فقهی و مذهبی سقط جنین، آگاه سازی زوجین در خصوص عواقب تاخیر در فرزندآوری که منجر به افزایش احتمال ناباروری می شود.

وی خواستار تشویق ویژه مادران متولد دهه ۶۰ به‌ فرزند آوری به عنوان یک اقدام فوری و ضروری با توجه به اینکه عمده جمعیت زنان سنین باروری متولدین دهه شصت هستند، فرهنگ سازی به منظور ازدواج به موقع و آسان در جوانان، سیاستگذاری مناسب در راستای تسهیل ازدواج و کاهش میانگین سن ازدواج، تجرد قطعی، ازدواج مجدد زنان بیوه یا مطلقه جهت افزایش نرخ باروری شد.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان، کاهش هزینه های درمانی بارداری، زایمان و درمان ناباروری، تلاش در راستای کاهش آسیب های اجتماعی از جمله طلاق، همکاری و همراهی گروه های مردمی و جهادی در تبیین مساله بحران جمعیتی کشور و فرهنگ سازی در این زمینه جهت عموم جامعه و توسعه زیرساخت‌های مراقبت از سالمندان به منظور آمادگی برای سالمندی جمعیت را پیشنهاد داد.

اقدامات معاونت بهداشتی همدان برای جوانی جمعیت

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان به بیان اقدامات شاخص و خلاقانه انجام شده در راستای جوانی جمعیت برای گروه هدف در این استان پرداخت و گفت: طرح آمایش امید (برنامه جامع افزایش نرخ باروری کلی به میزان ۲.۵ تا سال ۱۴۰۷) در مراکز بهداشت زیرمجموعه دانشگاه با شناسایی گروه های هدف بی فرزند، تک فرزند و کم فرزند ، اولویت بندی و انجام مشاوره های فرزندآوری صورت گرفته است.

دکتر به نشان اظهارکرد: ۷۹۶ هزار و ۷۰۹ مشاوره فرزندآوری برای زنان واجد شرایط از ابتدای ابلاغ قانون جوانی جمعیت در همه مراکز خدمات جامع، پایگاه های سلامت و خانه های بهداشت تا پایان سال ۱۴۰۴ انجام شده است.

وی از آموزش ۲ میلیون و ۳۲۴ هزار و ۴۹۷ نفر با برگزاری ۱۰ هزار و ۴۱۲ جلسه آموزشی به صورت هفتگی، ماهیانه در سال ۱۴۰۴ با موضوعات ازدواج به هنگام و آسان، پیشگیری از ناباروری های اکتسابی، عوارض روش های پیشگیری از ناباروری، فواید فرزندآوری خبرداد.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان ادامه داد: با همکاری مرکز مردمی " نفس" ( نجات فرزندان سقط) و حمایت از فعالیت های موسسه با تامین فضای فیزیکی، نیروی انسانی و حمایت مالی همچنین مشاوره با مادران بارداری که قصد انجام سقط عمدی جنین داشته اند ۸۷ نفر از انجام سقط انصراف دادند.

به نشان، آموزش ۴۱ هزار و ۵۶۴ زوج در کلاس های آموزش هنگام ازدواج از ابتدای ابلاغ قانون جوانی جمعیت تاکنون، ارزیابی ۶۱ هزار و ۷۱۶ نفر از نظر مشکلات باروری و ناباروری و ارجاع هزار و ۹۹۶ نفر از آنان به سطح ۲ درمان ناباروری، برگزاری کمپین هفته جمعیت در استان و شهرستان ها در روز ملی جمعیت و اجرایی سازی منشور کرامت مادری در همه مراکز بهداشتی و درمانی استان و تاسیس حدود ۴۰۰ اتاق تکریم مادر وکودک در مراکز از اقدام های صورت گرفته است.

وی از تجهیز و راه اندازی ۱۰۵ مرکز آموزش زایمان فیزیولوژیک و آمادگی برای زایمان و آموزش ۱۵ هزار و ۴۰۰ نفر از خانم های باردار در سال ۱۴۰۴ به صورت حضوری و مجازی خبر داد و گفت: آموزش عموم جامعه در خصوص ماده ۵۵ قانون جوانی جمعیت شامل مهار، پایش، پیشگیری و کاهش سقط خودبخودی جنین صورت گرفته است.

رهاورد:

هفته ملی جمعیت یادآور اهمیت خانواده، ازدواج آسان، فرزندآوری آگاهانه و حمایت از مادران و جوانان است و این هفته فرصتی است تا همه ما به نقش خود در ساخت آینده‌ای جوان، پویا و امیدوار بیندیشیم.

جوانی جمعیت، تنها یک سیاست نیست، بلکه مسیری برای حفظ نشاط اجتماعی، رشد اقتصادی و تداوم سرمایه انسانی کشور است. به طور حتم یکی از اصلی ترین مولفه های حوزه سلامت برای جوانی جمعیت، مشارکت اجتماعی به معنای حضور آگاهانه، فعال و مسوولانه افراد، گروه‌ها و نهادهای محلی در فرایند شناسایی مسائل، تصمیم‌گیری، اجرا و ارزیابی برنامه‌های عمومی، از جمله برنامه‌های حوزه سلامت است.

مشارکت اجتماعی و شبکه‌سازی محلی از مؤلفه‌های بنیادین در تقویت نظام سلامت محسوب می‌شود و نقش مهمی در شناسایی دقیق و واقع‌بینانه نیازهای بهداشتی جامعه ایفا می‌کند. این فرایند با جلب همکاری مردم و نهادهای محلی، به افزایش سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و مقبولیت مداخلات سلامت‌محور منجر می‌شود همچنین شبکه‌سازی محلی از طریق ایجاد هماهنگی بین‌بخشی، انسجام نهادی و بهره‌برداری بهینه از ظرفیت‌ها و منابع موجود، کارآمدی نظام سلامت را ارتقا می‌بخشد.

مشارکت فعال جامعه در برنامه‌های سلامت، زمینه پاسخگویی بیشتر، تصمیم‌گیری مبتنی بر نیاز و توزیع عادلانه‌تر خدمات را فراهم می‌سازد. در نهایت، نهادینه‌سازی مشارکت اجتماعی و توسعه شبکه‌های محلی، پایداری، اثربخشی و عدالت در نظام سلامت را به صورت معنادار تقویت می‌کند.

در مجموع، دانشگاه علوم پزشکی همدان با همکاری نهادهای مختلف، جلب همکاری مردم و نهادهای محلی و بهره‌گیری از ظرفیت رسانه‌ها، تلاش می‌کند تا آگاهی عمومی در زمینه مسائل جمعیتی را افزایش داده و به تحقق اهداف سیاست‌های جمعیتی کشور کمک کند.