براساس تعریف سازمان بهداشت جهانی به افراد ۶۰ تا ۷۵ ساله سالمند جوان، ۷۵ تا 89 ساله سالمند پیر و افراد بالای ۹۰ سال سال خورده می‌گویند که مشکلات آن برای همه یکسان نخواهد بود. افرادی که جوانی خوب و بانشاط و سالمی را پشت سر گذاشته اند، به طور حتمی، سالمندی بی دغدغه تری هم پیش رو دارند. با همه این ها، سالمند با مجموعه‌ای از مشکلات جسمی و روحی روبه روست که مراقبت بیشتری می‌طلبد؛ از نظر میزان وابستگی و نیاز به کمک ، سالمندان را به سه دسته : دسته اول با حداکثر وابستگی یعنی در همه کارها نیاز به کمک دارند. دسته دوم با  وابستگی نسبی هستند. این افراد دربرخی کارها کمک می طلبند و دسته سوم با حداقل وابستگی یا مستقل که نیازی به کمک ندارند.گاهی اوقات نیز سالمندی را با مولفه های آن تعریف می کنند. ویژگیهای آن عبارتند از :

1-کاهش سلامت و قوای جسمانی : مشکلات فیزیکی ، ضعف عضله ، پوکی استخوان ، مشکلات کلیوی و گوارشی ، ضعف بینایی و شنوایی از این دسته مشکلات هستند.

۲-کاهش روابط و مسئولیتهای اجتماعی : درواقع سلامت اجتماعی سالمند دستخوش آسیب می شود. فکر می کند فرد مفیدی برای جامعه نیست و نقش و کارکردش در اجتماع کاهش می یابد.

۳-کاهش درآمد و ازدست دادن شغل : علیرغم افزایش نیازهای مالی، اما درآمدها کاهش می یابد.

۴-احساس تنهایی و افسردگی : ناشی از ضعف و نیز فوت عزیزان و وابستگان که موجب می شود سالمند از زندگی لذتی  نمی برد .

امسال نیز همگام با شعار سالروز جهانی سالمندان " کرونا فرصتی برای تغییر نگاه به سالمندان " وظیفه همگانی است که توجه به نیازهای این قشر آسیب پذیر در اولویت امور قراربگیرد.

بنابراین طبیعی است که با وقوع هر شرایط بحرانی نظیر شیوع بیماری کرونا، سالمندان جزو نخستین گروه‌هایی باشند که نیاز به قرنطینه شدیدتر و توجه بیشتری داشته باشند.

فشارخون، چربی بالا، دیابت، مشکلات قلبی و عروقی و بیماری‌های تنفسی جزو شایع‌ترین مشکلات دوره سالمندی است که هرکدام به تنهایی می‌تواند یک عامل خطرساز برای سخت شدن بیماری کرونا باشد. بیماری‌هایی که در ترکیب با ضعف سیستم ایمنی بدن به دلیل کهولت سن، فرد را زودتر از حد انتظار زمین گیر می‌کنند.

توجه به نیاز‌های روحی همپایه نیاز‌های جسمی

وقتی از قرنطینه برای حفظ سلامتی سالمندان صحبت می‌کنیم، رها کردن آن‌ها در خانه و تنها گذاشتن این گروه سنی نیست، زیرا با افزایش سن، نیاز آدمی به تعامل و ارتباط با دیگران بیش از گذشته می‌شود؛ بنابراین لازم است برای پرکردن اوقات فراغت و تنهایی او در این روز‌ها هم فکر جدی بکنید. در ادامه، چند پیشنهاد برای این منظور مطرح میشود :

·         می‌توان فرد سالمند را با نحوه کار با اینترنت و حتی بازی‌های رایانه‌ای آشنا کرد. این کار افزون بر اینکه اوقات فراغت آن‌ها را پر می‌کند، از بروز زوال عقل زودرس و دمانس و آلزایمر نیز جلوگیری می‌کند.

·         بهترین ورزش برای این گروه سنی، ورزش‌های مقاومتی و هوازی است. توصیه می‌کنیم اگر سالمندتان مشکل خاصی ندارد، برنامه‌ای بچینید و هفته‌ای ١۵٠ دقیقه همراه با او در خانه ورزش کنید. ورزش‌های آرام مانند یوگا نیز برای این طیف خواندن کتاب، حل کردن جدول، انجام بازی‌های فکری، گل کاری، آشپزی، دوخت و دوز، دیدن فیلم و سریال و ... سرگرمی‌هایی هستند که می‌توان زمینه انجام آن را برای این روز‌های خانه نشینی فرد سالمند بیش از گذشته فراهم کرد تا مشغله و سرگرمی او در طول روز بیشتر شود.

·         حتما کار با وسایل ارتباط جمعی مانند گوشی همراه و نرم افزار‌های ارتباط دیداری را به سالمند یاد بدهید تا از این طریق بتواند در طول روز چند بار با نزدیکان و دوستانش ارتباط برقرار کند.

·         شنیدن و پیگیری اخبار منفی به ویژه اخبار و وقایع کرونا برای سالمندان چندان مناسب نیست. در صورت زندگی مشترک با آن‌ها افزون بر نظارت بیشتر بر رسانه‌های ارتباطی، خودتان هم مراقبت بیشتری در این خصوص داشته باشید و کمتر از مرگ و میر و بیماری در مقابل آن‌ها حرف بزنید.

·         اگر منزلتان فضای زیادی دارد و شرایط آن را هم دارید که سالمند تنهایتان با شما زندگی کند (به ویژه اگر در سرای سالمندان به سر می‌برد و این روز‌ها به دلیل قرنطینه سفت و سخت در این مراکز، امکان ملاقات و رفت و آمد زیاد هم نیست) تا زمانی که محدودیت قرنطینه برداشته نشود، او را با حفظ دستور‌های بهداشتی به منزلتان بیاورید تا کمتر از تنهایی رنج ببرد.

پروتکل‌های بهداشتی برای سالمندان

ابتلا به ویروس کووید ۱۹ در همه شرایط یکسانی دارد؛ بنابراین مراقبت‌های پیشگیری از آن هم در همه یکسان است. فقط درصورتی که سالمند باشید یا فرد سالمندی در خانه داشته باشید، نیاز است که آن‌ها را با شدت بیشتری پیگیری کنید.

1-     سالمندان این روز‌ها باید در حد امکان کمتر از خانه خارج شوند.

2-    از لمس، بغل کردن و بوسیدن آن‌ها حتی از سوی کسانی که درخانه با آن‌ها زندگی می‌کنند باید تا حد ممکن خودداری کرد.

3-    قبل از هر گونه ارائه مراقبت مانند غذا دادن به فرد سالمند، حتما باید دست‌ها را با آب و صابون به مدت ۲۰ ثانیه شست یا با مواد ضدعفونی کننده حاوی الکل گندزدایی کرد.

4-    درباره بیماری کرونا و علائم آن باید آموزش‌های لازم را به فرد سالمند داد و در صورت مشاهده هر گونه علامتی از ابتلا به بیماری، سریع مراتب را با پزشک در میان گذاشت.

5-    سطوحی را که فرد سالمند با آن در تماس است باید به صورت مرتب با مواد ضدعفونی کننده مانند الکل ۷۰ درصد یا محلول نیم درصد آب ژاول (وایتکس رقیق شده یک به ۱۰ با آب) ضدعفونی کرد.

6-    برای تقویت سیستم ایمنی بدن فرد سالمند، باید به میزان خواب، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی او بیش از گذشته توجه داشت.

7-    استفاده از از وسایل حمل ونقل عمومی برای فرد سالمند به هیچ وجه مناسب نیست.

8-    حضور فرد سالمند در تجمع ها، میهمانی‌ها و مراکز شلوغ بسیار خطرناک است. تا حد امکان باید آنان را از چنین فضا‌هایی دور کرد.

9-    در صورتی که فرد سالمند به خدمات پزشکی فوری نیاز دارد، تدابیر لازم مانند زدن ماسک و پوشیدن دستکش و حفظ فاصله اجتماعی را باید در تمام مدت رعایت کرد.

10-  وظیفه خرید و تهیه مایحتاج و امور روزمره خارج از منزل را باید به فردی غیر از عضو سالمند سپرد.

11-  افرادی که با فضای خارج زیاد در ارتباط هستند مانند افراد شاغل یا حتی کودکان بهتر است همیشه با ماسک و حفظ فاصله اجتماعی (5/1 متر) به فرد سالمند نزدیک شوند.

12- تا حد امکان از سفر سالمندان پرهیز کنید .

13- استفاده عمومی از وسایل مشترکی مانند سجاده، چادر نماز، مهر، تسبیح و امثال آن را باید در طول همه گیری بیماری به کمترین میزان رساند.

14- برای مراجعه کمتر سالمند به داروخانه و پزشک، باید دارو‌های او را بیش از حد معمول تهیه کرد و در اختیارش قرار داد.

15- نگذارید احساس تنهایی کنند در گروه‌های خانوادگی مجازی بیشتر با آن‌ها صحبت کنید، عکس بفرستید در شرایطی که افراد سالمند بیش از گذشته احساس تنهایی می‌کنند، اقدامات اطرافیان می‌تواند احساس آن‌ها را تغییر دهد.

                                          ایلوخانی – کارشناس سلامت سالمندان معاونت بهداشتی استان همدان

                                                     برگرفته از: سایت و دستورالعمل های کرونا در سالمندان