آگاهی و پیشگیری

آزمایش و درمان اچ آی وی

"همه در یک کشتی نشسته ایم"

اچ آی وی یک بیماری عفونی قابل کنترل هست که اغلب مردم آن را به نام ایدز می شناسند، در صورتی که ایدز آخرین مراحل عفونت اچ آی وی است و در صورتی که فرد تحت مراقبت و درمان باشد هرگز ایدز اتفاق نمی افتد. گلبول­های سفید خون مهمترین اجزای سیستم دفاعی بدن می باشند که مانند سربازان ارتش وظیفه دفاع از بدن در برابر عوامل بیگانه را بر عهده دارند. گلبول های سفید خون سه وظیفه را به شرح زیر به عهده دارند که شامل موارد زیر می باشد:

1-     مانع وارد شدن عوامل بیگانه به بدن می شوند

2-      عوامل بیگانه را از بین می برند

3-     عوامل بیگانه را از بین می برند

 عامل ايجاد بيماري ايدز:

يك نوع ويروس است بنام اچ ای وی (ویروس نقص ایمنی انسان) كه به گلبولهاي سفيد خون علاقه داشته و تنها درون آنها قادر به ادامه حيات مي باشد. اين ويروس در خارج از بدن و بدون دسترسي به گلبولهاي سفيد خون در مدت كوتاهي از بين ميرود. حرارت، الكل و مواد ضدعفوني كننده (مانند وايتكس) براحتي مي توانند باعث از بين رفتن ويروس شوند.

پس نتیجه می گیریم عامل ایجاد کننده ایدز، ویروسی ضعیف است که در خارج از بدن قادر به ادامه حیات نیست

ويروس HIV چگونه وارد بدن مي شوند؟

همانطور كه اشاره شد  سلول هدف براي ويروس HIV  ، گلبولهاي سفيد خون هستند پس مسلما ويروس از راهي به بدن وارد مي شود كه بتواند به گلبولهاي سفيد دسترسي داشته باشد، لذا  براي ورود ويرو س به بدن بايستي مقداري از خون يا ترشحات حاوي گلبولهاي آلوده به ويروس با خون و يا مخاط بدن فرد سالم تماس پيدا كند. ويروس از 3 راه اصلي زير مي تواند وارد بدن انسان شود:

1- تزریق خون و فرآورده هاي خوني و یا هر جسم تیز و برنده که آلوده به خون تازه باشد

2 – تماس جنسي با فردآلوده

3 –  از راه مادرآلوده به كودك 

پس نتیجه می گیریم، ویروس نسبت به سایر عفونت ها  به راحتی انتقال نمی یابد و در روابط معمول بین انسانها منتقل نمی شود.

راههايي كه ويروس ايدز از طريق آن ها منتقل نمي شود :

با توجه به توضيحات فوق  از آنجا كه ويروس مولد بيماري تنها در صورت دسترسي به گلبولهاي سفيد قادر به ادامه حيات است لذا تنها از طرقي منتقل مي شود كه به نوعي خون و يا ترشحات آلوده فرد آلوده به خون و يا ترشحات حاوي گلبول سفيد دربدن فرد سالم دسترسي يابد، لذا همانطور كه ميكروب بيماريهاي اسهالي از طريق تنفس منتقل نمي شود ويروس عامل مولد بيماري ايدز نيز از طريق تماس هاي عادي ذيل منتقل نمي شود زیرا در این شرایط گلبول های سفید قابل انتقال نسیتند، لذا راه های زیر نمی توانند باعث انتقال بیماری شود :

·         كار كردن با يكديگر و زندگي دسته جمعي

·         هم صحبت شدن و معاشرت هاي اجتماعي

·         تماس روزمره با افراد آلوده مانند هم سفر بودن، همكلاس بودن، نشستن در كنار يكديگر

·         از روابط عادي اجتماعي مثل سوار شدن در اتوبوس و تاكسي و استفاده از تلفن هاي عمومي

·         غذا خوردن، آشاميدن و يا استفاده از قاشق و چنگال، ليوان و وسايل و ظروف غذا خوري

·         اشك و بزاق

·          از راه هوا (عطسه و سرفه)

·          استفاده از سرويس هاي بهداشتي مشترك مثل حمام، توالت و استخرهاي مشترك

·          توسط حيوانات، حشرات و يا نيش آنها

لذا با توجه به ماهيت ويروس و راههاي انتقال بيماري مي بينيم كه افراد آلوده به ويروس در حالت عادي و در روابط معمول اجتماعي خطري براي سايرين ندارند

پس نتیجه می گیریم: نیازی به جدا سازی افراد مبتلا به اچ آی وی وجود ندارد

چه گروههايي در معرض خطر بيشتر (High Risk)  ابتلا به ايدز هستند ؟

بيماري ايدز كليه جوامع و ابناء بشر را تهديد ميكند و هر انساني ميتواند در معرض خطر آلودگي و يا بيماري ايدز قرار گيرد ولي با توجه به راههاي انتقال، عده اي از افراد از احتمال آلودگي و يا بيماري بيشتري برخوردارند كه عبارتند از :

·         معتادين و كسانيكه مواد مخدر تزريقي را با سرنگ و سر سوزن هاي مشترك مورد استفاده قرار مي دهند و شرکا جنسی آنها

·         افرادي كه روابط جنسي نامطمئن دارند

·         افراد مبتلا به بيماريهاي آميزشي و مقاربتي

·         دريافت كنندگان  مكرر خون، فرآورده هاي خوني و فاكتورهاي انعقادي آلوده

·          همسران افراد آلوده به  HIV  و يا بيماران مبتلا به ايدز و نوزادان مادران آلوده به  HIV

  ابتلای به این عفونت می تواند سالیان سال بدون علامت باقی مانده ولی در این مدت ویروس از طرق مختلف به دیگران قابل انتقال میباشد. از زمان ورود ویروس به بدن تا مثبت شدن تست های آزمایشگاهی مدت زمانی لازم هست که به آن دوره پنجره گفته می شود. این مدت به طور معمول 3 ماه طول می کشد. به همین دلیل افرادی که در معرض بیشترین خطر ابتلا به ویروس هستند بایستی هر 3 تا 6 ماه مورد آزمایش قرار گیرند. تنها راه تشخیص این عفونت انجام آزمایش خون هست. در حال حاضر در تمامی مراکز خدمات جامع سلامت و مراکز مشاوره بیماریهای رفتاری این تست به صورت رایگان و محرمانه برای مراجعین انجام می شود.

برای انجام تست اچ آی وی 5 شرط وجود دارد که در صورت عدم احراز همه شرایط نبایستی تست اچ آی وی را انجام داد این شرایط به شرح زیر می باشد:

1- هرگز بدون رضایت فرد برای کسی آزمایش انجام ندهیم.

2-محرمانه بودن انجام آزمایش و ارائه پاسخ آن را به طور کامل رعایت کنیم.

3- بدون مشاوره آزمایش انجام ندهیم.

4-   نتایج تست سریع مثبت را هرچه سریع تر با انجام آزمایش تایید کننده رد یا قبول کنیم.

5- فرد را به خدمات پیشگیری، درمان و مراقبت وصل کنیم.

مراقبت و درمان اچ آی وی:

 امروزه مهمترین استراتژای کنترل اپیدمی اچ آی وی، مراقبت و درمان مبتلایان به بیماری است. درصورتی که افراد مبتلا به اچ آی وی تحت درمان استاندارد ضد رتروویروسی قرار گیرند، با کاهش تعداد ویروس در خون و ترشحاتشان (کاهش بار ویروسی) ضمن آنکه با کاهش چشمگیر عوارض بیماری می توانند زندگی سالم تری داشته باشند، احتمال انتقال بیماری به سایرین نیز به حداقل ممکن می رسد. لذا تخمین زده می شود که برای کنترل اپیدمی در جامعه باید:

G    90% افراد مبتلا شناسائی شوند

A    90% افراد شناسائی شده تحت درمان ضد رترویرسی قرار گیرند

B در90% افراد تحت درمان، بار ویروسی آنقدر کاهش یابد که غیر قابل اندازه گیری شود .

بدیهی است این مهم تنها در صورتی میسر می گردد که این افراد از بیماری خود مطلع بوده، برای دریافت خدمات مراقبت و درمان تمایل داشته و به این خدمات دسترسی داشته باشند و خدمات را به صورت مستمر دریافت دارند.

        چالش هایی که در حال حاضر کشور ما را در دستیابی به اهداف فوق با مشکل مواجه کرده است عبارتند از:

1.       درصد بالایی از موارد مبتلا از بیماری خود مطلع نیستند.

2.       درصد بالایی از افراد شناخته شده برای دریافت خدمات مراقبت و درمان  تمایل نداشته و مراجعه نمی کنند.

3.       درصدی از افرادی که تحت درمان ضد رتروویرسی قرار گرفته اند درمان را  به شکل مستمر ادامه  نمی دهند.

 بدیهی است یکی از مداخله های موثر برای رفع چالش های فوق عبارت است از:

1.       ایجاد انگیزه برای اقدام به انجام تست تشخیصی اچ آی وی

2.       فراهم کردن امکان دسترسی به تست تشخیصی

3.       ایجاد انگیزه و نیاز در افراد مبتلا برای اقدام به تحت پوشش قرار گرفتن خدمات مراقبت و درمان

4.       فراهم آوردن امکان دسترسی به خدمات مراقبت و درمان برای آنها

5.      ایجاد انگیزه و نیاز در مبتلایان به اچ آی وی برای باقی ماندن بر خدمات مراقبت و درمان

در حال حاضر مراکز و پایگاه های مشاوره بیماریهای رفتاری در سراسر استان آماده پذیرش و انجام تست اچ آی وی به صورت رایگان و محرمانه می باشند. آدرس و شماره تلفن این مراکز به شرح زیر می باشد:

 

 

گروه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای واگیر

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان