انسان موجودی اجتماعی است و برای برخورداری از سلامت روان و دستیابی به آرامش نیاز به برقراری ارتباط با دیگران بویژه سایر اعضای خانواده خود دارد. توانایی ارتباط با دیگران یکی از عوامل مهم و تعیین کننده خوشبختی است. با ارتباط موثر است که فرد می­تواند دوستانی پیدا کند و دوستی خود را تداوم بخشد و در زندگی خانوادگی و زناشویی موفق باشد. در محیط خانواده در صورتی که ارتباط مثبت و موثر بین اعضای آن برقرار باشد فرزندان به والدین احترام می­گذارند و به آنها اعتماد دارند و همسران نیازهای عاطفی خود را برطرف می­کنند. بویژه در دنیای امروزه که تغییرات با سرعت شگرفی در حال رخ دادن است، اهمیت برقراری ارتباط و حفظ آن بیش از پیش جلب توجه می­کند. مهارت ارتباط، مهارتی آموختنی است که کودکان معمولاً آن را در خانواده می­آموزند. یکی از مهم­ترین راه­های برقراری ارتباط گفتگو است. که این امر بویژه در روابط بین زوجین اهمیت بسیار دارد.

چه موانعی باعث می­شود نتوانید ارتباط موثر برقرار کنید:  

ü      زمانـی کـه کسـی صحبـت می کنـد، شـما گـوش ­ندهیـد.

ü      اسـتفاده از کلمـات و جمـات نامناسـب که باعث بـروز سـوءتفاهم و خدشه دارشـدن عزت نفس طـرف مقابل می شـود.

ü      مقایسـه کردن خودتان با شرایط طرف مقابل گفتگو  زیرا شـما دائـم در تلاش هسـتید تا بفهمید چـه کسـی باهوش تـر یـا تواناتـر است؟ وقتی که کسـی صحبت می کند شـما پیش خودتـان فکـر می کنیـد کـه آیـا می توانسـتم ایـن کار را بـه همیـن خوبـی انجـام دهم؟ بنابراین بازخورد مناسبی در حین گفتگو نشان نمی­دهید.

ü      اگر سعی می­کنید ذهن خوانی کنید نمی توانـید توجـه چندانـی بـه آنچه دیگران می گوینـد داشـته باشـد. فـرد ذهن خـوان همیشـه توجـه بیشـتری بـه لحن و سـرنخ های ظریـف کلامـی دارد تا کلمـات بیان شـده و بـه ایـن ترتیـب سـعی می کنـد از ورای گفتارهـا به حقیقـت امر پی ببرد.

ü      وقتـی سـرگرم آنچـه می­خواهیـد بگوییـد هسـتید، وقـت کافـی بـرای گوش کـردن نداریـد. تمـام توجه شـما معطوف بـه آماده کردن و شـکل دادن صحبت­هـای بعدی خودتان اسـت. ناچاریـد خـود را بـه صحبت­هـای طـرف مکالمـه علاقه­منـد نشـان دهیـد، امـا ذهـن درگیر یافتن حرف­هایی است که می­خواهید بیان کنید.

ü      پالایـش کردن حرف­هـای طرف مقابل باعث می­شود، به برخی نـکات گـوش دهید و مابقـی را نشـنیده بگیریـد. در حقیقـت، فقـط دقـت می کنیـد تـا ببینیـد آیـا کسـی عصبانـی یـا غمگین اسـت و یـا اینکه مشکلی متوجه شماسـت.

ü      انـگ زدن تأثیـر بسـیار زیـادی در ارتباط موثر  و گفتگو دارد. اگـر شـما  به فرد مقابل برچسب نادان، بی عرضه یا .... بزنید بـه آنچه می­گویـد توجه نخواهیـد کرد.

ü      اگر قبل از اتمام صحبت­های طرف مقابل شروع به حرف زدن کنید علاوه بر اینکه ممکن است منظور او را به درستی  برداشت نکنید، طرف مقابل را نیز به ادامه گفتگو بی­علاقه می نمایید. یکـی از قوانین درسـت گوش کـردن این اسـت که همیشـه باید پـس از اتمام گفته­ها و تمام و کمال شـنیدن و ارزیابـی محتـوای پیـام درباره آن قضـاوت کرد و پاسخ داد.

ü      اگر در حین صحبت­های دیگران به خاطرات و تجربه­های شخصی خود رجوع کنید دیگـر فرصتی بـرای گوش کـردن یا
تـلاش در جهـت درک طرف مقابل نداریـد.

ü      در صورتی که فکر می­کنید شـما حـلال بـزرگ مشـکلات هسـتید و باید با اندرزها و پیشـنهادات خود دیگران را راهنمایی کنید نکات اصلـی و مهم گفتگو از نظر دور مانده، احساسـات طرف مقابل را درک نکرده و از رنج او آگاه نخواهید شد.

ü      گاه شـما مـدام در حـال مجادلـه و جر و بحث کـردن هسـتید و مخاطـب هرگز احسـاس نمی­کنـد کـه حرف­هایـش را شـنیده­اید، چراکـه بلافاصلـه بـا او مخالفـت کرده ایـد. در حقیقـت، عمـده توجـه شـما معطـوف بـه یافتـن نکاتـی بـوده اسـت کـه بـا آن هـا مخالفـت کنیـد.

ü      اگر همیشه می­خواهید حق به جانب باشید به هر کاری دست می­زنید تا طرف مقابل را شکست دهید از قبیل فریاد زدن،  حقایق را وارونـه جلوه دادن، بهانه­تراشـی، متهم کردن و یادآوری اشـتباهات گذشـته طرف مقابل؛ که این مساله باعث عدم تمایل افراد برای برقراری ارتباط با شما خواهد شد.

ü      اگر مکرراً بحث را عوض می­کنید با این بهانه که حوصله تـان از موضوعی سـر مـی­رود یـا خوشـتان نمی­آید، مخاطب خوبی برای دیگران نخواهید بود.

 

                                                                                                     مدیریت سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد

                                                                                                   دکتر مهتا سنگستانی